Panowie i damy (Świat Dysku, tom XIV)

Główni bohaterowie: Czarownice z Lancre
Miejsce akcji: Lancre
Temat satyry: Sen nocy letniej
Data wydania oryginalnego: 1992 r.
Data wydania w Polsce: 2002 r.

Panowie i damy (ang. Lords and Ladies) - humorystyczna powieść fantasy Terry'ego Pratchetta, wydana w 1992 r. (tłumaczenie wydania polskiego: Piotr W. Cholewa). Jest to czternasta część długiego cyklu Świat Dysku. Kolejna po Wyprawie Czarownic powieść o trzech wiedźmach z małego, zagubionego w Ramtopach królestwa Lancre. Magrat Garlick szykuje się do ślubu z nowo intronizowanym królem Lancre, Verence'm. Z tego powodu do Lancre przybywa mnóstwo dostojnych gości - w tym reprezentacja Niewidocznego Uniwersytetu (Mustrum Ridcully, Bibliotekarz, Kwestor, Myślak Stibbons i zabrany po drodze hrabia Casanunda - Drugi Największy Kochanek Świata). Tymczasem zbliża się Noc Letnia, gdy granice między światami stają się cieńsze, przez co te pierwsze nawzajem się przenikają.

Wskutek szeregu niefortunnych zdarzeń (związanych m.in. z grupą niemądrych dziewcząt, które chcą zostać czarownicami oraz z Lancrańskim Zespołem Tańca Morris) do Lancre przedostają się Elfy, istoty piękne ale wyniosłe, lubujące się w wymyślnym i okrutnym zabijaniu ludzi, porywaniu dzieci i niszczeniu rozmaitych rzeczy. W rezultacie Magrat, babcia Weatherwax i niania Ogg mają na głowie ratowanie Lancre i mnóstwo związanych z tym nieprzyjemności.

Garść cytatów z książki:

Co nie umiera, nie żyje. Co nie żyje, to się nie zmienia. Co się nie zmienia, to się nie uczy.

Elfy są przedziwne. Budzą zadziwienie. Elfy są cudowne. Sprawiają cuda. Elfy są fantastyczne. Tworzą fantazje. Elfy są urocze. Rzucają urok. Elfy są czarowne. Splatają czary. Ich uroda powala. Strzałą. Kłopot ze słowami polega na tym, że ich znaczenie może się wić jak wąż. A jeśli ktoś chce znaleźć węże, powinien ich szukać za słowami, które zmieniły swój sens. Nikt nigdy nie powiedział, że elfy są miłe. Elfy są złe.

Greebo spędził we wnętrzu irytujące dwie minuty. Technicznie rzecz biorąc, kot zamknięty w pudle może być żywy albo martwy. Nigdy nie wiadomo, dopóki nie zajrzy się do środka. W istocie sam fakt otwarcia pudła określa stan kota, chociaż w tym przypadku były trzy stany deterministyczne, w jakich kot mógł się znaleźć: Żywy, Martwy i Piekielnie Wściekły.

Ludzie mają słabą pamięć. Ale społeczności pamiętają dobrze – rój pamięta, kodując informację tak, by prześliznęła się przez cenzorów umysłu.

Na początku było nic, które wybuchło.

Nie pochwalam szkół. Przeszkadzają w edukacji.

Nieważne co masz, ale jak to zdobyłaś.

– Nigdy nie wiesz, dopóki się nie przyjrzysz – rzekła niania Ogg, wykładając swą własną Zasadę Nieoznaczoności.

Osobiste to nie to samo co ważne.

Prędzej czy później cmentarze są pełne wszystkich.

Stań przed swoim bogiem, skłoń się przed swoim królem i klęknij przed swoim mężczyzną. To recepta na szczęśliwe życie.

To wspaniałe przyjęcie. Żałuję, że mnie tu nie ma.

To zwierzę. Zwierzęta nie mogą mordować. Tylko my, rasy wyższe, jesteśmy zdolni do mordu. To jedna z cech, które odróżniają nas od zwierząt.

Umrzeć to jak obudzić się po naprawdę udanej imprezie, kiedy człowiek ma jeszcze sekundę czy dwie niewinnej swobody, nim zacznie sobie przypominać, co robił wczoraj w nocy, a co wydawało się takie logiczne i takie śmieszne.

W końcu liście nie rosą na drzewach.

Wie pan, kwestorze, czasami mam uczucie, że przede mną rozpościera się wielki ocean prawdy, a ja siedzę na plaży i... i bawię się kamykami.

Wszystko gdzieś się wydarza.